Prezydent podpisał ustawę o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów (KROPiK). Wprowadza ona w Polsce obowiązek powszechnego znakowania i rejestracji zwierząt domowych. Nowe przepisy mają na celu ograniczenie bezdomności zwierząt oraz usprawnienie system opieki nad nimi. Ustawa przewiduje stworzenie centralnego, państwowego rejestru zawierającego informacje o zwierzętach i ich właścicielach. Stworzenie nowego rejestru publicznego wzbudzało liczne zastrzeżenia z punktu widzenia ochrony danych osobowych. Na etapie prac nad ustawą, swoje uwagi zgłaszał, m.in. Prezes UODO.
Prace nad ustawą trwały około dwóch lat. Projekt ustawy został opublikowany przez RCL (Rządowe Centrum Legislacji) jesienią 2024 roku, a ustawa została uchwalona 15 maja 2025 roku. Proces legislacyjny zakończył podpis złożony przez głowę państwa 2 czerwca tego roku. Nowe przepisy zaczną jednak być w pełni stosowane dopiero w 2028 roku.
Ochrona zwierząt, ale również budżetu gmin
Ustawa o KROPiK została stworzona przede wszystkim w celu przeciwdziałania bezdomności zwierząt. Przewidziane przez nią mechanizmy i instytucje mają pozwolić na efektywne identyfikowanie właścicieli zwierząt w razie ich zagubienia lub porzucenia, a także usprawnić pracę organów administracji i organizacji społecznych zajmujących się ochroną dobrostanu zwierząt. Wprowadzone rozwiązania mają mieć również walor finansowy. Utrzymanie schronisk jest bowiem obowiązkiem gmin i niestety często stanowi istotne obciążenie dla ich budżetu.
Obowiązek znakowania i nowy rejestr państwowy
Nowe przepisy wprowadzają obowiązek oznakowania (np. poprzez mikroczip) i rejestracji wszystkich psów oraz kotów posiadających właścicieli, a także zwierząt przebywających w schroniskach i domach tymczasowych. W przypadku kotów wolno żyjących decyzja o ich znakowaniu będzie w gestii odpowiednich gmin. Zwierzęta już oznakowane, nie będą musiały być znakowane ponownie, jeśli wszczepione im chipy spełniają przewidziane przez ustawę wymogi.
Dane oznakowanych zwierząt i ich właścicieli gromadzone będą w specjalnie stworzonym rejestrze (KROPiK). Rejestr będzie prowadzony przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a właściciele uzyskają dostęp do części zawartych w nim danych m.in. za pośrednictwem aplikacji mObywatel. System docelowo ma objąć kilkanaście milionów zwierząt w Polsce i ich właścicieli. Rozwiązania przewidziane przez ustawę nie zaczną być jednak stosowane od razu. System ma powstać w ciągu najbliższych dwóch lat. Przewidziane są również okresy przejściowe dla właścicieli. Docelowo, znakowanie zwierząt objętych nową regulacją mają być zakończone w ciągu pięciu lat.
Kontrowersje związane z ochroną danych osobowych
Już na etapie prac legislacyjnych projekt ustawy spotkał się z wątpliwościami Prezesa UODO. W opinii z 2024 r. organ nadzorczy zwrócił uwagę na liczne czynniki ryzyka związane z utworzeniem nowego rejestru. Istotnym źródłem wątpliwości regulatora stała się skala rejestru i przetwarzanych tam danych. Według szacunków, mogą znaleźć się w nim dane nawet 12 milionów właścicieli zwierząt, co wzbudziło pytania Prezesa UODO o proporcjonalność i bezpieczeństwo systemu. Obawy organu nadzorczego dotyczyły również kwestii dostępu do danych. Z jednej strony, przepisy projektu ustawy przewidywały bardzo szerokie uprawnienia dostępu do rejestru, z drugiej rodziły ryzyko nieuprawnionego uzyskania dostępu do danych (poprzez urządzenie odczytujące informacje z chipa). Istotnym problemem było również niewystarczająco precyzyjne i konkretne określenie celów przetwarzania danych osobowych. Na etapie opiniowania projektu ustawy, Prezes UODO uznał, że projektodawca nie przeprowadził wystarczającej analizy skutków dla ochrony danych w ramach oceny skutków nowej regulacji. Ostatecznie, część postulatów regulatora została uwzględniona w ramach prac nad ustawą. Biorąc jednak skalę rejestru KROPIK, mogą rodzić się wątpliwości co do bezpieczeństwa przetwarzanych w nim danych osobowych. Czas pokaże jednak, czy obawy te okażą się zasadne.
Źródło:
