Dzieci w sieci

Bezpieczeństwo dzieci w Internecie – jeden z najważniejszych problemów dekady

Bezpieczeństwo dzieci w Internecie zawsze było ważnym tematem, jednak w ostatnim czasie stało się jednym z najważniejszych wyzwań związanych z nowymi technologiami. Upowszechnienie i rozwój technologii, sprawiły, że skala obecności dzieci w Internecie jest bezprecedensowa, podobnie jak ich ekspozycja na zagrożenia. Problem stał się tak widoczny, że rządy na całym świecie zaczęły szukać legislacyjnych rozwiązań – Australia przetarła szlak, zakazując korzystania z mediów społecznościowych osobom poniżej 16 roku życia, a inne państwa, w tym Polska, pracują nad wprowadzeniem mechanizmów weryfikacji wieku w celu dostępu do stron z treściami pornograficznymi.

Im poważniejszy staje się problem obecności dzieci w Internecie, tym większą uwagę należy przykładać do badań i analiz dotykających tej kwestii. W 2025 roku Rzecznik Praw Dziecka i Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu nieletnich poniżej lat piętnastu (PKDP) przedstawiły dwa najważniejsze raporty, unaoczniające skalę problemu: „Internet dzieci 2025”, prezentujący skalę i charakter aktywności dzieci w sieci, oraz raport Rzecznika Praw Dziecka „Więcej szacunku dla młodego wizerunku”, koncentrujący się na kwestiach prywatności i ochrony wizerunku najmłodszych.

Najważniejsze liczby

Z raportu „Internet dzieci 2025” (opracowanego na zlecenie PKDP) wynika dość oczywisty wniosek, że dzieci korzystają z Internetu masowo i bardzo intensywnie. 96% dzieci w wieku 7-14 lat korzysta z Internetu (zasięg dla urządzeń mobilnych). 91% internautów w tym wieku korzysta z Internetu co najmniej raz dziennie, a średni dzienny czas wynosi ok. czterech i pół godziny. Analiza pory dnia, w których najmłodsi korzystają z Internetu wskazuje na najsilniejszą aktywność wieczorem, w dni powszednie. W grupie wiekowej 7-12 lat, 40% użytkowników Internetu co najmniej raz korzysta z aplikacji internetowych w godzinach 21 – 22. W grupie wiekowej 13-18 lat odsetek ten wzrasta do 70%. Między 22 a 23 odsetki te nieznacznie spadają: dla grupy 7-12 lat wynosi on wtedy 30%, a dla grupy 13-18 lat, 60%. Około 40% osób po 13 roku życia korzysta z Internetu po godzinie 23. Najczęściej odwiedzane przez  dzieci platformy to platformy streamingowe i społecznościowe – odpowiadają one razem za ok. 30% aktywności w Internecie dzieci poniżej 14 roku życia. Co więcej, około 1/3 dzieci poniżej 13 roku życia (dolna granica wyznaczana politykami mediów społecznościowych) posiada konta w social mediach.

Raport przedstawia również dane dotyczące zagrożeń, na które w Internecie narażeni są najmłodsi. Agreguje on wyniki badań różnych instytucji (m.in. NASK czy podmiotów NGO), wskazując na szeroki obraz zagrożeń, w szczególności związanych z Internetową przemocą seksualną. Prawdopodobieństwo doświadczenia internetowej przemocy seksualnej, dla dziecka w Polsce wynosi ok. 70%. Od 2020 ilość pornografii dziecięcej dostępnej w Internecie wzrosła o prawie 90%, a ilość pornografii dziecięcej nagrywanej przez dzieci w wieku 7-10 lat – prawie pięciokrotnie. Warto również wskazać, że 1,3 miliona nastolatków korzysta ze stron pornograficznych, a aż 800 tysięcy – ze stron hazardowych.

Z kolei raport RPD pt. „Więcej szacunku dla młodego wizerunku” koncentruje się na problemie ochrony prywatności dzieci w Internecie, w szczególności w zakresie publikacji wizerunku małoletnich. Raport ten wskazuje, że 69% nastolatków publikuje własne zdjęcia w Internecie, a prawie połowa znajdowała się na zdjęciach publikowanych przez znajomych i rodziców. W przypadku zdjęć publikowanych przez nauczycieli było to około ¼. Odsetek zdjęć publikowanych bez zapytania nastolatków o zgodę waha się zależnie od tego kto je publikuje – w przypadku nauczycieli wynosi 38%, w przypadku rodziców 23%. Zdecydowana większość nastolatków oczekuje, że przed publikacją ich zdjęć zostaną zapytani przez zgodę (powyżej 70%). Podobny odsetek uważa, że publikacja wizerunku bez zgody może mieć negatywne konsekwencje, a 29% doświadczyło pogorszenia nastroju z powodu publikacji ich wizerunku bez zgody.

Najważniejsze wnioski

Przedstawione dane wyraźnie ujawniają, że obecność dzieci w Internecie ma charakter powszechny – stała się istotnym, niemożliwym do pominięcia elementem życia. Liczby dotyczące korzystania z mediów społecznościowych przez dzieci poniżej trzynastego roku życia, wskazują na istotny rozdźwięk między ograniczeniami wprowadzanymi przez platformy, a praktyką funkcjonowania mediów społecznościowych. Najbardziej niepokojące wydają się jednak dane dotyczące zagrożeń związanych z internetową przemocą seksualną. Ujawniają one, że jest ona zjawiskiem bardzo szerokim i prowokują do zadawania pytań o rozwiązania legislacyjne mogące skutecznie przeciwdziałać temu zjawisku.

W kontekście raportów warto przypomnieć problem, który w ciągu ostatnich miesięcy wybrzmiał wyjątkowo głośno a mianowicie generowanie nagich zdjęć z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Co ciekawe, tylko 51% nastolatków uważa zjawisko przerabiania zdjęć przez AI za szczególnie szkodliwe, jest to zatem jedno ze zjawisk najrzadziej uznawanych przez nich za szczególnie szkodliwe. Dane te wskazują na dysonans między postrzeganiem takich zagrożeń przez legislację i środowiska eksperckie, a przez samych zainteresowanych. Problem generowania zdjęć o erotycznym charakterze jest obecnie jednym z najważniejszych tematów regulacji technologicznej. Liczne skandale związane z tym problemem, zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym, otworzyły dyskusję na temat rozwiązań legislacyjnych w tym obszarze. Jednak problemem najbardziej priorytetowym dla młodych ludzi wydaje się być hejt w Internecie – ponad 80% nastolatków identyfikuje go jako szczególnie szkodliwe zjawisko. Na drugim miejscu znajduje się zjawisko stalkingu. Wydaje się, że nad tym problemem również trzeba się pochylić, wprowadzając regulację pozwalającą na efektywne ściganie sprawców, tzw. cyberbullingu. Propozycje odpowiedniej zmiany typizacji przestępstwa nękania pojawiały się już w przestrzeni publicznej i były proponowane, m.in. przez RPO.

Co robić?

Wobec braku rozwiązań legislacyjnych, lub ich słabości, ciężar zapewnienia dzieciom bezpieczeństwa w Internecie niemal w całości spoczywa na dorosłych, szczególnie rodzicach. Co można zrobić, żeby chronić dzieci przed negatywnymi konsekwencjami korzystania z Internetu?

• Rozmawiaj z dzieckiem o Internecie – staraj się wiedzieć z jakich aplikacji korzysta, z kim rozmawia i w jakim celu.
• Ustal zasady korzystania z sieci – zarówno dotyczące aplikacji, z których wolno dziecku korzystać jak i czasu, który może spędzać w Internecie.
• Rozważ skorzystanie z narzędzi technologicznych – istnieje wiele narzędzi pozwalających, m.in. na kontrolę rodzicielską czy monitoring aktywności.
• Nie publikuj zdjęć dziecka – dodatkowo postaraj się też zachęcić także dziecko do rozwagi w publikacji własnego wizerunku.
• Naucz dziecko ostrożności co do publikowania danych – wyjaśnij dziecku zagrożenia i naucz dobrych praktyk związanych z minimalizacją danych podawanych w Internecie.
• Trzymaj rękę na pulsie – staraj się zauważać problemy i niebezpieczne sytuacje jak najprędzej, zwracaj uwagę, np. na silne emocje po kontakcie z Internetem.
• Zwracaj uwagę na media społecznościowe – staraj się wiedzieć na jakich portalach Twoje dziecko ma profil.
• Reaguj – nie zostawiaj dziecka samego z problemami, w razie zagrożenia pomóż mu lub poszukaj pomocy, np. w szkole lub wyspecjalizowanych instytucjach, także Policji.
• Naucz dziecko ograniczonego zaufania – postaraj się uświadomić dziecko, na temat zagrożeń, na które naraża je komunikacja z obcymi w Internecie. Zadbaj, żeby wiedziało, że nie każdy w Internecie jest tym za kogo się podaje.
• Buduj zaufanie – spraw, aby dziecko czuło, że może powiedzieć ci o problemach w Internecie.

Źródło:

https://brpd.gov.pl/wp-content/uploads/2025/11/RPD_raport_wiecej-szacunku_net_FINAL.pdf

https://pbi.org.pl/wp-content/uploads/2025/02/RAPORT-INTERNET-DZIECI-2025.pdf