RPO poinformował o podjęciu interwencji w związku z ze sprawą nieletniej wpisanej do Krajowego Rejestru Przestępców Seksualnych. Nastolatka, dziś szesnastoletnia, wygenerowała nagie zdjęcie koleżanki i pokazywała je znajomym. Biorąc pod uwagę jednorazowość incydentu i skruchę sprawczyni, orzekający w sprawie sąd ograniczył się do upomnienia. Nie wyłączył jednak w swoim orzeczeniu wpisu do Krajowego Rejestru Przestępców Seksualnych, co poskutkowało wpisaniem nieletniej do rejestru.
Krajowy Rejestr Przestępców Seksualnych
Krajowy Rejestr Przestępców Seksualnych to państwowy zbiór baz danych, wprowadzony w 2016 roku ustawą o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich. Prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości zawiera informacje osób, które popełniły różne rodzaje przestępstw seksualnych (nie tylko takie jak zgwałcenie lub wykorzystanie seksualne małoletniego, ale też, np. przestępstwa związane z pornografią). Dostęp do części danych zawartych w rejestrze jest ograniczony do instytucji państwowych, ale zdecydowana większość informacji w nim zawartych jest publiczna i dostępna dla każdej osoby mającej dostęp do Internetu.
Do Rejestru wpisywane są osoby nie tylko skazane, ale też osoby, wobec których postępowanie warunkowo umorzono, zastosowano środki zabezpieczające lub nieletni, wobec których zastosowano środki z ustawy o resocjalizacji i wspieraniu nieletnich. Sąd dysponuje możliwością orzeczenia o niedokonywaniu wpisu, niemniej, jeśli tego nie zrobi, wpis dokonywany jest automatycznie.
Nastolatkowie w rejestrze pedofilów – problem z proporcjonalnością
RPO poinformował o podjęciu interwencji w sprawie, dziś szesnastoletniej, nieletniej, która została wpisana do rejestru w związku z popełnieniem czynów wypełniających znamiona art. 267 § 1 k.k. i 202 § 3 k.k. Nastolatka wygenerowała nagie zdjęcie koleżanki, które następnie pokazywała innym znajomym. Sprawa miała charakter jednorazowy, sprawczyni przeprosiła pokrzywdzoną i zmieniła swoje zachowanie. Sąd orzekł zatem wyłącznie upomnienie – co czyni sprawę wpisu do Krajowego Rejestru Przestępców Seksualnych jeszcze bardziej kuriozalną.
Nie jest to pierwsza sprawa, kiedy nastolatek został wpisany do Rejestru z wątpliwych powodów. W marcu tego roku, RPO interweniował w sprawie osoby, która w 2019 roku została wpisana do Rejestru w związku z dokonaniem czynu z art. 200 § 3 k.k. Czyn ten polegał na pokazaniu przez ówczesnego małoletniego materiałów pornograficznych innym małoletnim. Sprawca przez długi czas nie był świadom jak poważne są kontrowersje wpisu – dopiero w 2024 roku, gdy, już jako student, nie mógł odbyć praktyk w Domu Dziecka, zaczął szukać pomocy prawnej RPO.
Problemy z Krajowym Rejestrem Przestępców Seksualnych
W sprawach tego typu wpis do Krajowego Rejestru Przestępców Seksualnych stanowi karę zdecydowanie przewyższającą dotkliwością orzeczony przez sąd środek. W szczególności absurdalność sytuacji widać na przykładzie wpisu orzeczonego w ostatniej ze spraw. Skutki wpisu do rejestru są bardzo poważne: nie tylko całkowicie wyłączają możliwość podjęcia pracy w wielu miejscach, ale też, jako że większość rejestru jest publicznie dostępna, godzą w dobre imię i reputację. Skala społecznej stygmatyzacji sprawców przestępstw seksualnych jest tak duża, że wpis do Rejestru służyć może jako kara sama w sobie i to bardzo dotkliwa.
Wpis do Rejestru w sprawach błahych (a trudno inaczej nazwać sprawę, która zakończyła się upomnieniem) może być uznany za naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności ograniczenia praw i wolności obywatelskich. Poważne wątpliwości budzi też automatyzm wpisu i fakt, że informacja o wpisie nie jest zamieszczana w sentencji orzeczenia. Fakt, że tak poważny środek stosowany jest „obok” środka orzeczonego, często bez wiedzy sprawcy o wpisie i jego konsekwencjach, wzbudza wątpliwości z punktu widzenia prawa do sądu.
Źródło: https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-uczennica-podstawowki-rejestr-przestepcow-seksualnych
https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-rejestr-przestepcow-seksualnych-wpis-nieletniego-sad